Page content

Oliesoorten voor olieverf

Oliesoorten voor olieverf

Het gebruik van olie in olieverf klinkt als vanzelfsprekend, anders zou het toch ook geen olieverf heten.

In dit artikel leg ik je meer uit over het gebruik van olie en de diverse soorten olie die je in olieverf kunt gebruiken.

De vele verschillende oliesoorten hebben allemaal hun eigen eigenschappen en toepassingen.

Voor veel schilders zal het gebruik van lijnzaadolie of het gebruik van een medium echter vaak al afdoende zijn.

Met de kennis over oliesoorten die je hieronder zult vinden, hoef je niet per se iets te doen. Je kunt bij vet over mager schilderen gerust volstaan met de koudgeperste lijnolie of met doormenging met een medium naar keuze.
Door het gebruik van een medium kun je ook heel gemakkeijk de eigenschappen van je verf aanpassen zoals langere of kortere droogtijd, etc. Het gebruik van een medium is dus voor de hand liggender dan gaan experimenteren met allerlei oliesoorten.
Niettemin is het natuurlijk leuk om er meer over te weten en kan het je in geval van bijvoorbeeld vergelende lichte kleuren of ingeschoten verf een oplossing brengen.

Olie in olieverf zorgt voor een aantal zaken:

Glans
Kleurverandering
Binding van de pigmenten
Binding aan de drager en onderliggende verflagen
Bescherming van de pigmenten
Droging van de verf (sneller of juist langzamer).
Bescherming tegen uitdrogen van de verf.
Conserveren van de verf.
Meer flexibiliteit van de verf.

In (goede) olieverf uit een tube zit precies de juiste hoeveelheid olie en voor gebruik is het dus lang niet altijd nodig om olie toe te voegen.

Eigenlijk zijn er maar een paar redenen om extra olie toe te voegen aan je verf.

Vet over mager werken.
Dat is bijvoorbeeld wanneer je vet over mager werkt.
Hierbij verdun je de eerste laag altijd met terpentine.
Hierdoor zal de eerste laag poreus blijven waardoor de volgende verflaag goed zal hechten.
Pas daarna ga je na droging per laag trapsgewijs olie toevoegen.
Werk je door in de natte verf dan is het toevoegen van (nog meer) olie dus niet nodig en ook af te raden.
Door na droging van iedere verflaag de volgende laag iets meer olie te geven zal een goede hechting ontstaan.
Daarnaast zal iedere volgende laag flexibeler zijn, waardoor ook in de toekomst door uitzetting en krimp (warmte en kou) de onderlinge lagen niet los zullen breken.

Zuigende ondergrond
Een andere reden om extra olie te gebruiken kan zijn wanneer je op een zuigende ondergrond werkt.
Hierdoor zal de olie uit de verf trekken, waardoor de verf dof kan worden (inschieten) en na droging gemakkelijk zal breken.
Door toevoeging van extra olie kun je dit voorkomen.
Het kan bij sterk zuigende ondergronden dus een goed idee zijn dat je al in de eerste laag olie toevoegt.

Ingeschoten verf
Bij ingeschoten verf, dus verf waaraan teveel olie is onttrokken kun je ook achteraf de ingeschoten plekken behandelen met olie.
Werk in heel dunne laagjes waarbij je de overtollige olie verwijdert met een doek.
Herhaal na droging het proces tot de ingeschoten plekken verdwenen zijn.

Teveel olie gebruiken
Bij gebruik van te veel olie kan ontmenging van de pigmenten ontstaan, kan het drogingsproces ontregeld raken, kunnen volgende lagen niet meer hechten. Het gebruik van olie moet dus weloverwogen worden toegepast.

Niet alle oliesoorten zijn geschikt om in olieverf te gebruiken.
De olie moet ten eerste een drogende oliesoort zijn en niet vloeibaar blijvend.
Daarnaast wordt het gebruik van oliesoorten voor bakken en koken ontraden omdat hieraan vaak extra stoffen zijn toegevoegd.
Denk dus goed na voordat je zomaar oliesoorten aan je verf toevoegt.

Hieronder vind je de beschrijving van de meest gebruikte oliesoorten in olieverf.

Ljnzaadolie voor olieverfLijnzaadolie is de meest gebruikte drogende olie voor de schilderkunst. Lijnzaadolie wordt gewonnen uit de zaden van de vlasplant. Uit de plant zelf wordt linnen gemaakt.

Lijnzaadolie wordt op verschillende manieren gewonnen en bewerkt.
Daarom hebben alle soorten lijnzaadolie weer andere eigenschappen.
Lijnolie wordt beter naarmate deze ouder wordt.

 

Naast lijnolie kunnen diverse andere oliesoorten gebruikt worden in olieverf of om door olieverf te vermengen.
Reden om andere oliesoorten te gebruiken kan zijn dat je andere eigenschappen wilt verbeteren, zoals minder vergelen, meer of minder glans, sneller of langzamer drogen, meer flexibiliteit, betere smeerbaarheid, etc.

soorten lijnzaadolie

rauwe lijnolie

Donkergeel Geperst uit door stoom verhitte lijnzaden.
Wordt alleen gebruikt in industriele verf.

Geraffineerde lijnzaadolie

Bleekgeel. stroogeel.
(vanaf de 18e eeuw gebruikt)
Wordt geraffineerd door tijdelijke toevoeging van water en zwavelzuur.
Hierdoor worden verontreinigingen verwijderd.
Wordt het meest gebruikt als bindmiddel in tubes olieverf

Koudgeperste lijnolie

Beste kwaliteit lijnolie gebruikt voor hoogwaardige verfsoorten.
Dure maar hoogwaardige oliesoort.
droogt sneller dan geraffineerde lijnolie

Warmgeperste lijnolie

Door verwarming komt meer geur en kleurstof vrij. Meer geschikt voor huisschilderverf.

Gekookte lijnolie

Zeer snelle droging.
Door sterke vergeling alleen geschikt in onderschilderingen.

Standolie

Langdurig verhitte lijnolie Stroperige dikke olie.
Wordt verdund toegepast als langzaam drogend glaceermedium.
Omdat deze olie zeer vettig is, is deze ook zeer geschikt als laatste laag op vet over mager lagen.
Geeft een glad glazig effect na droging.

Zongebleekte lijnolie

Zeer bleek van kleur en daarom geschikt voor bleke kwetsbare kleuren.
Wort voornamelijk gebruikt als glaceermedium en droogt snel.
Vergeelt op langere termijn even veel als rauwe lijnolie.

Maanzaadolie (poppyseed oil)maanzaadolie voor olieverf

Geperst uit papaverzaad (klaproos)
Zeer heldere olie.
Vergeelt minder snel.
Droogt in 5 tot 7 dagen (langzaam dus en zeer geschikt voor langdurig nat in  nat schilderen).
Niet geschikt voor dikke lagen verf.
Kans op breken verf bij veroudering.
Zeer geschikt om verf gemakkelijk los te laten van het penseel.

Zonnebloemolie

Zonnebloemolie voor olieverf

Geschikt voor dunne verflagen.
Droogt langzaam
(niet hetzelfde als olie om mee te bakken of koken)
Culinaire olie is niet geschikt voor schilderen wegens extra toevoegingen.

 

Walnootolie

De enige notenolie die in de schilderkunst gebruikt wordt.
Is vloeibaarder dan gemiddeld en blijft na droging zeer flexibel.
Licht geelbruine kleur, minder dan lijnzadolie, maar meer dan Saffloer olie.
Is niet veel beter dan lijnzaadolie en wordt weinig gebruikt

Spijkolie of lavendelolielavendelolie voor olieverf

Heldergekleurde olie. Verdampt langzaamer dan terpentijnolie
Is een goed maar duur alternatief voor gebruik van terpentijn.
Zeer geschikt voor mensen die niet tegen de dampen van terpentijn kunnen.

Ook wel gebruikt als medium bij het porseleinschilderen en bij sommige vernissen.

Kruidnageloliekruidnagelolie voor olieverf

Enkele druppels zijn geschikt om de droogtijd aanzienlijk  te verlengen.
Niet overmatig gebruiken omdat dit de structuur van de verf kan aantasten.

 

 

Saffloer oliesaffloerolie

Gewonnen uit de bloemen van een distelsoort.
Heeft het gebruik van papaverolie bijna verdrongen.
Lijkt in de eigenschappen sterk op papaverolie.
Wordt steeds vaker gebruikt in fabrieksverf.
Vrij nieuwe olie waarvan de lange termijn effecten nog niet bekend zijn.

 

Tot zover de mij bekende oliesoorten en hun eigenschappen.
Ken jij er nog meer of heb jij een bijzondere toepassing van bepaalde oliesoorten, laat het hieronder dan zeker even weten.

Vond je dit een boeiend artikel?
Het wordt zeer gewaardeerd als je dit artikel wilt liken en/of tweeten.

 

Comment Section

5 reacties op “Oliesoorten voor olieverf


Door Henk Hietbrink op 27 maart 2016

Op de website van kunstschilder Maarland heeft hij het in les 1 over Lampolie als basis. Is lampolie ook toe te passen met Artisanverf?


Door Alex op 27 maart 2016

Hoi Henk.

Conventionele olieverf kun je zelfs verdunnen met benzine, dus waarom ook geen lampenolie.
Maar waarom zou je als er minder akelige middelen voorhanden zijn zoals bijvoorbeeld Gamsol, de meest geadviseerde verdunner als je geen terpentine wil gebruiken.
Voor Artisan gebruik je alleen water.
Zolang je het niet met water hebt vermengd kun je ook met terpentine, of andere oplosmiddelen vermengen, maar dan ga je natuurlijk helemaal voorbij aan de reden om Artisan te gebruiken, namelijk dat je geen last hebt van oplosmiddelen.
Heb je geen probleem met terpentine of Gamsol, schakel dan beter helemaal over naar echte olieverf, want dat heeft toch meer mogelijkheden.

Vriendelijke groet,
Alex Mooyman


Door Bert v.d.Meer op 10 februari 2016

Een zeer duidelijke uitleg van de verschillende oliesoorten Alex! Dank.


Door Soraya op 13 maart 2014

Ik heb het uitgeprobeerd met biologische koudgeperste lijnzaadolie. Als onderlaag en gemengd met olieverf. Beide zijn na 3 weken nog net zo nat als de eerste dag. Handig als je nat in nat wilt schilderen, maar wanneer zou het droog moeten zijn?


Door Alex op 13 maart 2014

Hoi Soraya,

Ik vermoed dat dit olie voor consumptie is en dat het valt te betwijfelen of het ooit gaat drogen.
Afwachten maar.

Vriendelijke groet,

Alex Mooyman

Plaats een reactie


*


like

Niks missen? Blijf met 1 muisklik op de hoogte!