Leestijd: 10-15 minuten

Hulpstoffen voor Olieverf

Hieronder vind je een groot aantal hulpmiddelen voor olieverf. Natuurlijk ben jij altijd welkom om jouw ervaringen te delen of te vertellen over andere hulpmiddelen.

Hieronder de hulpstoffen die in dit artikel besproken worden. Klik op een hulpstof om direct naar de juiste text te scrollen.

Primers

Met Olieverf schilderen kun je doen op vele ondergronden zoals bijvoorbeeld: papier, karton, hout, katoen en linnen. Maar je kunt ook kiezen voor andere materialen zoals boomstronken, metaal, glas, kunststof, etherniet, en ga zo maar door.

Deze ondergrond noem je de drager. Je kunt dus op vele dragers werken. Hierbij is het wel belangrijk dat het materiaal niet te veel “werkt”. Hierdoor zou je verf kunnen loslaten van de ondergrond.

Om te garanderen dat je olieverf goed en langdurig zal blijven hechten op de ondergrond, is het heel erg belangrijk om je ondergrond eerst voor te behandelen.

Kant en klare geprepareerde schildersdoeken hoeven niet voorbehandeld te worden. Dit is tijdens de fabricage reeds gedaan.

Voor andere dragers geldt dat je altijd eerst een goede primer (grondverf) moet aanbrengen.

Een onbehandelde of onvoldoende voorbehandelde, absorberende ondergrond zal de olie uit de verf wegzuigen en op den duur door de olie worden aangetast. Bovendien onttrekt een onbehandelde ondergrond olie aan de verf die nodig is om de pigmenten te binden en een goede film te vormen.

De verf kan daardoor inschieten. (dof en droog worden). Hierdoor kan de verf na droging makkelijk gaan barsten.

Op een gladde, niet poreuze ondergrond , zal de verf zich niet kunnen vastzetten, waardoor de verflaag in zijn geheel kan loslaten van de drager. Gladde ondergronden moet je dus eerst behandelen met een goed hechtende primer die de ondergrond enigszins ruw maakt.

Als primer kan worden gedacht aan grondverf (op hout). Een veel gebruikte primer op canvas is gesso.

Belangrijk voor het hechten van de eerste olieverflaag, is dat de primer een poreuze structuur heeft, zodat de olieverf zich hierin kan wortelen. Als je een duurzaam werkstuk wilt maken, vraag dan in geval van twijfel altijd advies aan je schildersmaterialen leverancier.

Zolang je laatste laag een grondverflaag is, kun je er prima op schilderen.

Oplosmiddelen / Verdunners

Voor oplossen en verdunnen van olieverf wordt meestal terpentijn of terpentine gebruikt.

Terpentijnolie is balsem die uit pijnbomen wordt getapt en daarna gedistilleerd wordt.

Door terpentijnolie nogmaals te distilleren wordt het gehalte aan harsachtige stoffen tot een minimum beperkt en ontstaat 100% vluchtige terpentijn.

Terpentine is een daarentegen een aardoliedistillaat.

Er zijn diverse soorten terpentine verkrijgbaar. Over het algemeen geldt dat het oplossend vermogen toeneemt als het percentage aromatische koolwaterstoffen hoger is.

Het reukarme karakter van reukloze terpentine soorten is het gevolg van het grotendeels ontbreken van aromatische koolwaterstoffen. In principe kunnen zowel terpentine als terpentijn gebruikt worden om zowel de verf te verdunnen als penselen te reinigen, maar meestal worden gereedschappen en kwasten om prijstechnische redenen met terpentine schoongemaakt

Zowel terpentijn als terpentine zijn vluchtige stoffen en kunnen schadelijke effecten hebben op je gezondheid. Zorg altijd voor een goed geventileerde werkruimte en sluit de terpentine of terpentijn af als je ze even niet gebruikt.

Mediums

Het woord Medium is een verzamelaam, maar wordt nogal vaak gezien als algemeen middel om je verf mee te mengen om het smeuïger te maken. Dit is lang niet altijd het geval.

Mediums komen namelijk voor in allerlei soorten met allen hun eigen toevoegende eigenschappen.

Met mediums kun je de eigenschappen van de verf beïnvloeden. Denk hierbij aan viscositeit (dikte), consistentie (samenhang), vloei, droogtijd, glans, dekkracht/transparantie, elasticiteit en duurzaamheid. Het veranderd dus echt de eigenschappen van de verf.

Voordat je dus een medium kiest is het belangrijk om te bedenken wat het beoogde effect van deze toepassing moet zijn.

Laat je voor het juiste medium adviseren door je schildermaterialen leverancier of lees goed de bijsluiter.

Mediums worden vaak gebruikt door gevorderde schilders.

Oliën

Oliën worden gebruikt om de verf vetter te maken en te verdunnen. Hierbij kun je als eerste denken aan geraffineerde lijnzaadolie, saffloerolie of maanzaadolie.

Daarnaast worden oliën ook gebruikt om zelf mediums samen te stellen. Een medium mag nooit meer dan voor 40% uit olie bestaan.

Sommige oliesoorten hebben de neiging om na verloop van tijd te vergelen. Daarom is het verstandig om voor gevoelige kleuren en wit hoogwaardige oliën te gebruiken.

Siccatieven

Siccatieven vallen ook onder de noemer Medium.

Siccatieven worden gebruikt om de verf sneller te laten drogen. Een siccatief versnelt de zuurstofopname en daardoor het drogen van de verf.

De droging van olieverf wordt verdeeld in oppervlaktedroging en dieptedroging.

Het lichte Siccatief Courtrai bestaat uitsluitend uit een verdunning van metaalverbindingen en versnelt vooral de dieptedroging.

Het donkere Siccatief Harlem bevat behalve een verdunning van metaalverbindingen een bepaald percentage olie en is een zeer snel drogend medium. Het versnelt de oppervlaktedroging.

Omdat bij gelaagd schilderen altijd volgens de regel “vet over mager” moet worden gewerkt in verband met een goede onderlinge hechting van de verflagen, is het niet aan te raden om het vettere Siccatief Harlem in de onderlagen te gebruiken. De vettere lagen gaan namelijk “over” mager.

Het is verstandig om siccatieven zo min mogelijk toe te passen. Als nadeel kan worden opgemerkt dat behalve het droogproces, ook het verouderingsproces van de verf wordt versneld.

Underpainting White

Underpainting white is een snel drogende, magere, witte verf. Het bindmiddel is een alkydhars die in terpentine is opgelost.

De verf droogt in twee fasen.

Eerst verdampt de terpentine, waarna de verf handdroog wordt.

Daarna begint de tweede droogfase door chemische reactie met de zuurstof in de lucht. Deze tweede droogfase neemt een paar weken in beslag.

Underpainting white kan op twee manieren worden gebruikt:

Er kan een ondergrond in reliëf mee worden gemaakt. Ook kan Underpainting white in elke verhouding met olieverf worden gemengd; afhankelijk van de mengverhouding ligt de droogtijd tussen die van olieverf en alkydverf (Acrylverf) in.

Schilderpasta

Schilderpasta is een kleurloos medium dat in elke verhouding met olieverf kan worden gemengd. De dikte is hetzelfde als die van de verf en de pasta zou dan ook omschreven kunnen worden als een olieverf zonder pigment.

Schilderpasta wordt gebruikt voor het voorkomen van het rimpelen na droging (schroejen) van bepaalde olieverfkleuren als deze in dikkere lagen worden aangebracht. Schilderpasta verkort de droogtijd van het verfmengsel.

Vernissen

Er moet bij vernissen goed rekening gehouden worden met of het schilderij relatief nog nat is of reeds langdurig droog. Voor schilderijen die handdroog zijn, maar nog na moeten drogen, gebruik je een vernis die zuurstof doorlatend is, zodat het droogproces ongestoord verder kan gaan.

Wacht met het opbrengen van deze vernislaag totdat je olieverf droog genoeg is om niet opnieuw op te lossen in de vernislaag. Voor reeds goed gedroogde schilderijen gebruik je een afsluitende vernis (slotvernis), waarmee je het verouderingsproces van de verf vertraagt.

Je kunt deze slotvernis gewoon over de voorgaande zuurstofdoorlatende vernislaag heen zetten. Maak het schilderij wel eerst goed schoon.

Je kunt er ook voor kiezen om de retoucheervernis eerst te verwijderen met terpentine en een zachte doek.

Wanneer het schilderij voldoende droog is, zal de terpentine de olieverf niet oplossen.

Retoucheervernis

Deze vernis kan als voorlopige slotvernis worden gebruikt om een schilderij een egale glans te geven en te beschermen tegen vuil. Tijdens het schilderen kunnen door droging ingeschoten plekken ontstaan; de verf slaat mat weg, de intensiteit van de kleur neemt af.

Door deze plekken na de eerste droogfase zeer dun te behandelen met retoucheervernis komt de glans en kleur weer terug. De vernis droogt in enkele uren en is poreus waardoor een volgende verflaag goed zal hechten.

Een betere manier om tussentijds ingeschoten plekken te herstellen is dun insmeren met lijnolie en daarna voorzichtig uitpoetsen met een zachte doek.
Tenslotte is inschieten het gevolg van een tekort aan olie.

Breng retoucheervernis altijd zeer spaarzaam aan, zodat het de onderliggende olieverflagen niet oplost. Retoucheervernis wordt ook wel ‘tussenvernis’, ‘ophaalvernis’ of ‘uithaalvernis’ genoemd.

Slotvernis

Na volledige droging van de verf kan de slotvernis over de retoucheervernis worden aangebracht. Olieverf droogt door opname van zuurstof, een chemisch proces.

Nadat de verf geheel droog is zal dit oxidatieproces niet stoppen en gaat het drogingproces over in een verouderingsproces. Zeker bij toepassing van dikkere verflagen, kan dit uiteindelijk leiden tot craquelé. (barstende verflagen).
Vooral bij dikke lagen olieverf zal dit uiteindelijk optreden.

Nadat de verf geheel droog is, is het daarom raadzaam om een slotvernis aan te brengen. Daarnaast beschermt de vernislaag tegen invloeden van chemische stoffen, vocht en stofdeeltjes in de lucht.

Aanbrengen vernislaag

Het is raadzaam om het schilderij eerst met gewone terpentine af te nemen. Hiermee verwijder je eventueel vuil, maar ook vooral vet, waardoor je vernislaag zou kunnen gaan parelen.

Na verdamping van de terpentine kan de vernis worden aangebracht. Bij het opbrengen van de vernislaag moeten alle kwaststreken dezelfde kant op worden aangebracht, zodat er geen verschillen in de glans optreden.

Omdat een tweede laag vernis de eerste kan oplossen is her raadzaam om maar één laag op te brengen. Wordt de vernis niet verwerkt met een kwast maar met een spuitbus, dan kunnen wel meerdere lagen worden aangebracht.

Oude laklagen zijn altijd , zelfs na jaren, te verwijderen met terpentine of terpentijn. Reden hiervoor is dat de onderliggende olieverflaag altijd bereikbaar moet kunnen blijven voor restauratie.

Vernis is verkrijgbaar in glanzend en meerdere gradaties mat. Zelf vooraf mengen van mat met glanzend om een eigen glansgraad samen te stellen is ook mogelijk.

Geen vernislaag aanbrengen

In sommige gevallen kun je kiezen om een schilderij niet te vernissen.
Reden hiervoor kan zijn dat het de uitstraling van je schilderij kan veranderen.
Hiermee accepteer je echter wel de ongemakken die dit met zich mee kan brengen.
Je zult veel voorzichter moeten zijn met het reinigen van het schlderij.

No comment yet, add your voice below!


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *