Leestijd: 10-15 minuten

Oliesoorten voor Olieverf

Het gebruik van olie in olieverf klinkt als vanzelfsprekend, anders zou het toch ook geen olieverf heten.

In dit artikel leg ik je meer uit over het gebruik van olie en de diverse soorten olie die je in olieverf kunt gebruiken.

De vele verschillende oliesoorten hebben allemaal hun eigen eigenschappen en toepassingen.

Voor veel schilders zal het gebruik van lijnzaadolie of het gebruik van een medium echter vaak al afdoende zijn.

Met de kennis over oliesoorten die je hieronder zult vinden, hoef je niet per se iets te doen. Je kunt bij vet over mager schilderen gerust volstaan met de koudgeperste lijnolie of met doormenging met een medium naar keuze.

Door het gebruik van een medium kun je ook heel gemakkeijk de eigenschappen van je verf aanpassen zoals langere of kortere droogtijd, etc. Het gebruik van een medium is dus voor de hand liggender dan gaan experimenteren met allerlei oliesoorten.

Niettemin is het natuurlijk leuk om er meer over te weten en kan het je in geval van bijvoorbeeld vergelende lichte kleuren of ingeschoten verf een oplossing brengen.

Wat doet olie in Olieverf?

Het gebruik van olie in olieverf zorgt voor een aantal zaken:

  • Glans
  • Kleurverandering
  • Binding van de pigmenten
  • Binding aan de drager en onderliggende verflagen
  • Bescherming van de pigmenten
  • Droging van de verf (sneller of juist langzamer).
  • Bescherming tegen uitdrogen van de verf.
  • Conserveren van de verf.
  • Meer flexibiliteit van de verf.

In (goede) olieverf uit een tube zit precies de juiste hoeveelheid olie en voor gebruik is het dus lang niet altijd nodig om olie toe te voegen.

Eigenlijk zijn er maar een paar redenen om extra olie toe te voegen aan je verf.

Redenen om wel olie toe te voegen:

Zoals gezegd; in goede olieverf zit precies de juiste hoeveelheid olie. En het is dus niet altijd nodig om olie toe te voegen. Toch kun je dit wel doen om bepaalde technieken toe te passen of problemen op te lossen.

Vet over mager werken.

Dat is bijvoorbeeld wanneer je vet over mager werkt.

Hierbij verdun je de eerste laag altijd met terpentine. Hierdoor zal de eerste laag poreus blijven waardoor de volgende verflaag goed zal hechten. Pas daarna ga je na droging per laag trapsgewijs olie toevoegen. Werk je door in de natte verf dan is het toevoegen van (nog meer) olie dus niet nodig en ook af te raden.

Door na droging van iedere verflaag de volgende laag iets meer olie te geven zal een goede hechting ontstaan. Daarnaast zal iedere volgende laag flexibeler zijn, waardoor ook in de toekomst door uitzetting en krimp (warmte en kou) de onderlinge lagen niet los zullen breken.

Zuigende ondergrond

Een andere reden om extra olie te gebruiken kan zijn wanneer je op een zuigende ondergrond werkt. Hierdoor zal de olie uit de verf trekken, waardoor de verf dof kan worden (inschieten) en na droging gemakkelijk zal breken.

Door toevoeging van extra olie kun je dit voorkomen.
Het kan bij sterk zuigende ondergronden dus een goed idee zijn dat je al in de eerste laag olie toevoegt.

Ingeschoten verf

Bij ingeschoten verf, dus verf waaraan teveel olie is onttrokken kun je ook achteraf de ingeschoten plekken behandelen met olie.

Werk in heel dunne laagjes waarbij je de overtollige olie verwijdert met een doek. Herhaal na droging het proces tot de ingeschoten plekken verdwenen zijn.

Gebruik niet te veel olie

Bij gebruik van te veel olie kan ontmenging van de pigmenten ontstaan, kan het drogingsproces ontregeld raken, kunnen volgende lagen niet meer hechten.

Het gebruik van olie moet dus weloverwogen worden toegepast.

Niet alle oliesoorten zijn geschikt voor Olieverf

De olie moet ten eerste een drogende oliesoort zijn en niet vloeibaar blijvend.

Daarnaast wordt het gebruik van oliesoorten voor bakken en koken ontraden omdat hieraan vaak extra stoffen zijn toegevoegd.

Denk dus goed na voordat je zomaar oliesoorten aan je verf toevoegt.

Oliesoorten die geschikt zijn voor Olieverf

Lijnzaadolie is de meest gebruikte drogende olie voor de schilderkunst. Lijnzaadolie wordt gewonnen uit de zaden van de vlasplant. Uit de plant zelf wordt linnen gemaakt.

Lijnzaadolie wordt op verschillende manieren gewonnen en bewerkt. Daarom hebben alle soorten lijnzaadolie weer andere eigenschappen. Lijnolie wordt beter naarmate deze ouder wordt.

Naast lijnolie kunnen diverse andere oliesoorten gebruikt worden in olieverf of om door olieverf te vermengen. Reden om andere oliesoorten te gebruiken kan zijn dat je andere eigenschappen wilt verbeteren, zoals minder vergelen, meer of minder glans, sneller of langzamer drogen, meer flexibiliteit, betere smeerbaarheid, etc.

Verschillende soorten lijnzaadolie

– Rauwe lijnolie

Donkergeel Geperst uit door stoom verhitte lijnzaden. Wordt alleen gebruikt in industriele verf.

– Geraffineerde lijnzaadolie

Bleekgeel. stroogeel. (vanaf de 18e eeuw gebruikt) Wordt geraffineerd door tijdelijke toevoeging van water en zwavelzuur. Hierdoor worden verontreinigingen verwijderd. Wordt het meest gebruikt als bindmiddel in tubes olieverf

– Koudgeperste lijnolie

Beste kwaliteit lijnolie gebruikt voor hoogwaardige verfsoorten. Dure maar hoogwaardige oliesoort. Droogt sneller dan geraffineerde lijnolie.

– Warmgeperste lijnolie

Door verwarming komt meer geur en kleurstof vrij. Meer geschikt voor huisschilderverf.

– Gekookte lijnolie

Zeer snelle droging. Door sterke vergeling alleen geschikt in onderschilderingen.

– Standolie

Langdurig verhitte lijnolie Stroperige dikke olie. Wordt verdund toegepast als langzaam drogend glaceermedium.

Omdat deze olie zeer vettig is, is deze ook zeer geschikt als laatste laag op vet over mager lagen. Geeft een glad glazig effect na droging.

– Zongebleekte lijnolie

Zeer bleek van kleur en daarom geschikt voor bleke kwetsbare kleuren. Wordt voornamelijk gebruikt als glaceermedium en droogt snel. Vergeelt op langere termijn even veel als rauwe lijnolie.

Maanzaadolie (poppyseed oil)

Geperst uit papaverzaad (klaproos) Zeer heldere olie.
Vergeelt minder snel. Droogt in 5 tot 7 dagen (langzaam dus en zeer geschikt voor langdurig nat in nat schilderen). Niet geschikt voor dikke lagen verf. Kans op breken verf bij veroudering. Zeer geschikt om verf gemakkelijk los te laten van het penseel.

Zonnebloemolie

Geschikt voor dunne verflagen. Droogt langzaam (niet hetzelfde als olie om mee te bakken of koken). Culinaire olie is niet geschikt voor schilderen wegens extra toevoegingen.

Walnootolie

De enige notenolie die in de schilderkunst gebruikt wordt. Is vloeibaarder dan gemiddeld en blijft na droging zeer flexibel. Licht geelbruine kleur, minder dan lijnzadolie, maar meer dan Saffloer olie. Is niet veel beter dan lijnzaadolie en wordt weinig gebruikt

Spijkolie of lavendelolie

Heldergekleurde olie. Verdampt langzaamer dan terpentijnolie Is een goed maar duur alternatief voor gebruik van terpentijn. Zeer geschikt voor mensen die niet tegen de dampen van terpentijn kunnen.

Ook wel gebruikt als medium bij het porseleinschilderen en bij sommige vernissen.

Kruidnagelolie

Enkele druppels zijn geschikt om de droogtijd aanzienlijk  te verlengen. Handig als jij Nat in Nat wilt schilderen. Niet overmatig gebruiken omdat dit de structuur van de verf kan aantasten.

Saffloer olie

Gewonnen uit de bloemen van een distelsoort. Heeft het gebruik van papaverolie bijna verdrongen. Lijkt in de eigenschappen sterk op papaverolie. Wordt steeds vaker gebruikt in fabrieksverf. Vrij nieuwe olie waarvan de lange termijn effecten nog niet bekend zijn.

Jouw ervaringen

Tot zover de mij bekende oliesoorten en hun eigenschappen. Ken jij er nog meer of heb jij een bijzondere toepassing van bepaalde oliesoorten, laat het hieronder dan zeker even weten.

No comment yet, add your voice below!


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.